Hoogtepunten

Schatkamer van kunst en wetenschap
Schatkamer van kunst en wetenschap, zo wordt Teylers Museum wel genoemd. Sinds 1784 brachten diverse directeuren en conservatoren de collecties bijeen via reizen over de wereld, contacten met kunstenaars, verzamelaars en wetenschappers. Enkele kopstukken uit de afgelopen twee eeuwen: Martinus Van Marum, J.G.S. van Breda, T.C. Winkler en E. Dubois, vaak zelf wetenschappers. Pieter Teyler had zelf geen collectie van belang, maar zijn nagelaten kapitaal bood volop basis voor de verwerving van objecten. Fossielen en mineralen werden verzameld, natuurkundige instrumenten, boeken en tekeningen en prenten. Later ook munten en penningen. In eerste instantie als onderwerp van studie, en niet puur om te exposeren. De boeken dienden voor zelfontplooiing, de natuurkundige instrumenten werden aanvankelijk gebruikt voor demonstraties en experimenten, de mineralen voor openbare lessen. Terwijl over kunst werd gediscussieerd tijdens de kunstbeschouwingen.

Terug in de tijd
Vandaag de dag is het voor bezoekers vooral verwonderen en genieten in Teylers Museum. In geen ander museum in Nederland voelt men zozeer wat verzamelen betekent. In twee Fossielenzalen vindt de bezoeker het mooiste en meest bijzondere uit de collectie Paleontologie en Mineralogie. Honderden fossielen liggen in de authentieke 19^de -eeuwse vitrines uitgestald en hangen aan de wanden. Men staat oog in oog met miljoenen jaren oude afdrukken van reptielen, vissen en insecten: van meters groot tot mini-formaat. Maar ook ziet men skeletten van verdwenen dieren, zoals de 20.000 jaar oude mammoetschedel en de kaken van de maashagedis - die 65.000.000 jaar geleden leefde. Onder glazen stolpen flonkeren enorme brokken mineralen. Zwarte antimonieten, bergkristallen, in-paars amethyst, citroengeel zwavelsteen: Teylers Museum gaat over de mysterieën en de wonderen van de wereld.

Grootste elektriseermachine
In de Instrumentenzaal staan in hoge kasten instrumenten uit voornamelijk de 19^de eeuw, meer dan 800 heeft het museum er - los van de apparaten uit de eeuw ervoor, zo'n 400. Een indruk van het soort instrumenten uit Teylers collecties: voorlopers van onze telefoons, fototoestellen en telescopen, maar ook een klankanalysator, Russische magneetstenen, en een stoommachine op zonne-energie (uit 1879!). Neusje van de zalm van de laat 18^de-eeuwse wetenschap is de immense elektriseermachine uit 1784 - waarmee men electriciteit kon opwekken, die aanvankelijk in de Ovale zaal stond (en werd gebruikt!), en nu staat bij de entree van de Instrumentenzaal. Het kleine Van Stolk-Kabinet, het 'goochelkabinet' geeft geheimen prijs over optische verschijnselen, in de 18^de eeuw onderwerp van natuurkundig onderzoek. Van de 20^ste -eeuwse kennis over lichtverschijnselen, zoals fluorescentie, maakt het Luminescentiekabinet de bezoeker deelgenoot.

De Ovale Zaal
De Ovale Zaal, pronkstuk van Teylers Museum, werd zo ontworpen dat alle delen van de collectie er in konden worden ondergebracht. De 16 stucdecoraties verwijzen naar de verschillende verzamelgebieden. In de wandkasten staan nog steeds tientallen historische apparaten. In het midden een meters lange ovale vitrine: zo kunnen bezoekers zich uitgebreid buigen over een wereld van veelkleurige mineralen: ze zijn nog volgens authentiek 18^de -eeuws systeem geordend. Uniek! De (kwetsbare!) tekeningen uit de kunstcollectie hebben een plek gekregen in het Prentenkabinet en de depots. Tot op de dag van vandaag staan achter de groene gordijnen in de Ovale Zaal delen van de boekencollectie.

Hollandse en Italiaanse meesters
Teylers Museums schilderijen en tekeningencollectie reikt van de Renaissance tot aan 1930. Topstukken zijn de tekeningen van Michelangelo en Rembrandt, helaas te kwetsbaar voor permanente presentatie. Groot is het museum in Nederlandse Meesters op doek uit de late 18^de, vroege 19^de eeuw. Neo-Klassieke tijd , Romantiek, Realisme zijn vertegenwoordigd, maar ook laat 19^de-eeuwse en vroeg 20^{ste -}eeuwse kunst: de Haagse School en Amsterdamse Impressionisten. Klinkende namen: Weissenbruch, Maris, Israëls, Breitner en Klinkenberg. In de 19^de -eeuwse draaibare tekeningenstandaard zijn tijdelijke presentaties van tekeningen of grafiek te zien.

Munten en penningen
Wie van munten en penningen houdt: Teylers Museum heeft de belangrijkste collectie van Nederland op dit gebied, in totaal zo'n 16.000 stuks. West-friese en Gelderse Munten vormen hoogtepunten, net als die munten en penngen uit de collectie Roodenburg, die het museum in 2008 verwierf. Basis vormt Pieter Teylers eigen verzameling.

Eeuwenoude boeken
De plantenboeken van Maria Sybilla Merian en van Audubon, de atlas van Ottens uit 1742, de reisverslagen van ontdekkingsreiziger Van Humboldt. Teylers Museum beschikt over de meest exclusieve werken uit de 18^de -en 19^de -eeuwse literatuur - zo'n 125.000 banden in totaal - over plantkunde, dierkunde, en aardwetenschappen. Net als de wetenschappelijke verslagen van ontdekkingsreizen hebben ze een plaats in de historische Bibliotheek. Teylers Museum maakt deze papieren schatten voor publiek toegankelijk door ze in exposities te tonen en in speciale rondleidingen.